Excel'de Toplama, Çıkarma, Çarpma ve Bölme Nasıl Yapılır?

Bu sayfada · 8 bölüm

1. Dört işlemin işaretleri ve işlev karşılıkları
2. Formül uyarı veriyorsa: virgül mü, noktalı virgül mü?
3. Excel'de toplama işlemi nasıl yapılır?
4. Çıkarma: ÇIKAR işlevi neden yok?
5. Çarpma formülü: adet, fiyat ve sabit çarpan
6. Bölme ve #SAYI/0! hatası
7. Birden çok işlem tek formülde: işlem sırası
8. Sonuç yanlış ya da hiç görünmüyorsa
9. Kaynaklar

Excel'de dört işlem, hücreye eşittir işaretiyle başlayan bir formül yazılarak yapılır: toplama için +, çıkarma için -, çarpma için *, bölme için / işareti kullanılır. A2 ve B2 hücrelerindeki iki sayı için formüller =A2+B2, =A2-B2, =A2*B2 ve =A2/B2 olur. Enter'a basınca hücrede sonuç, formül çubuğunda formülün kendisi görünür. Uzun bir sütunu toplamanın kısa yolu TOPLA işlevidir: =TOPLA(A2:A20), A2 ile A20 arasındaki bütün sayıları toplar.

İki ayrıntı, yeni başlayanların aldığı hataların çoğunu açıklar. Excel'de ÇIKAR ya da BÖLME adında bir işlev yoktur; bu iki işlem yalnız işaretle yapılır. Türkçe bölge ayarlı bilgisayarlarda da işlevin içindeki değerler virgülle değil noktalı virgülle ayrılır: =TOPLA(A2:A10;C2:C10).

Dört işlemin işaretleri ve işlev karşılıkları

Sayıyı formüle doğrudan yazmak da mümkündür (=250*4), ama hücre başvurusu kullanmak daha kullanışlıdır: B2'deki adet değiştiğinde sonuç kendiliğinden güncellenir. İngilizce Excel'de aynı işlevler SUM, PRODUCT ve QUOTIENT adını taşır. Türkçe Excel'e =SUM(A2:A10) yazılırsa işlev tanınmaz ve #AD? hatası görünür. İngilizce Excel'de hazırlanmış bir dosyayı açarken ise sorun çıkmaz; Excel kayıtlı formülleri kendi arayüz dilinde gösterir.

Formül uyarı veriyorsa: virgül mü, noktalı virgül mü?

Excel bir işlevin içindeki değerleri ayırmak için Windows'un bölge ayarlarındaki liste ayırıcısını kullanır. ABD İngilizcesi ayarında bu karakter virgüldür. Türkçe ayarda ondalık işareti virgül olduğu için (2,5 gibi) liste ayırıcısı noktalı virgüldür. İngilizce kaynaklardaki örneklerin ve Microsoft'un Türkçe yardım sayfalarındaki pek çok örneğin virgülle yazılması bu yüzden sorun çıkarır: Türkçe ayarlı bir bilgisayara aynen kopyalanan formül için Excel, formülde bir sorun bulduğunu bildiren uyarıyı gösterir. Çözüm, işlevin içindeki virgülleri noktalı virgülle değiştirmektir: =TOPLA(A2:A10,C2:C10) yerine =TOPLA(A2:A10;C2:C10). Excel'iniz virgül bekliyorsa tersini yapmanız yeterlidir.

Excel'de Dosya > Seçenekler > Gelişmiş altındaki Sistem ayırıcılarını kullan kutusu işaretliyken bu karakter Windows'tan gelir: Denetim Masası > Bölge > Ek ayarlar penceresindeki Liste ayırıcısı alanı. Bu Windows ayarını değiştirmek, Excel'in CSV dosyalarını açarken ve kaydederken kullandığı ayırıcıyı da değiştirir. Tek bir formül için ayarla oynamak yerine formüldeki işareti düzeltmek daha az yan etki doğurur. Çalışma kitabının kendisi bu farktan etkilenmez: virgülle çalışan bir bilgisayarda hazırlanan dosya Türkçe ayarlı bilgisayarda açıldığında formüller noktalı virgülle görünür. Sorun, formül metin olarak kopyalanıp yapıştırıldığında çıkar.

Excel'de toplama işlemi nasıl yapılır?

Birkaç hücreyi toplamak için artı işareti yeterlidir: =B2+B3+B4. Hücre sayısı arttıkça TOPLA işlevi hem daha kısa hem daha güvenlidir, çünkü aralığın ortasına satır eklendiğinde aralık kendiliğinden genişler; tek tek yazılmış hücre listesi ise yeni satırı kapsamaz. TOPLA'nın en sık kullanılan yazımları şunlardır:

• =TOPLA(B2:B13): iki nokta bir aralık belirtir; B2'den B13'e kadar her hücre toplanır.
• =TOPLA(B2:B13;D2:D13): noktalı virgülle ayrılan iki ayrı aralık birlikte toplanır.
• =TOPLA(B2;B5;B9): yalnız seçilen hücreler toplanır.
• =TOPLA(B2:B13;1500): aralığın toplamına sabit bir sayı eklenir.

Yalnız belirli bir ürünün ya da müşterinin satırlarını toplamak gerekiyorsa TOPLA yetmez; bu iş koşullu toplama yapan ETOPLA işleviyle yapılır.

Otomatik Toplam ile toplam almak

1. Toplanacak sütunun son sayısının hemen altındaki boş hücreyi seçin. Bir satırı toplayacaksanız satırın hemen sağındaki hücreyi seçin.
2. Giriş sekmesinde Otomatik Toplam düğmesine tıklayın. Aynı düğme Formüller sekmesinde de bulunur; Windows için Excel'de Alt ve = tuşlarına birlikte basmak da aynı işi yapar.
3. Excel hücreye bir TOPLA formülü yazar ve topladığı aralığı kesik çizgiyle çerçeveler. Aralık doğruysa Enter'a basın; değilse doğru aralığı fareyle seçip Enter'a basın.

Otomatik Toplam bitişik sayıları algılar. Sütunun ortasında boş bir hücre varsa önerdiği aralık orada kesilebilir; üçüncü adımdaki kontrol bu yüzden atlanmamalıdır. Yan yana birkaç sütunun altındaki hücreler birlikte seçilip düğmeye basılırsa her sütun kendi toplamını alır. Düğme Excel'in web ve Mac sürümlerinde de Giriş sekmesindedir.

Çıkarma: ÇIKAR işlevi neden yok?

Çıkarmanın formülü eksi işaretidir. A2'de 15.000 TL gelir, A3'te 9.000 TL gider varsa =A2-A3 sonucu 6.000 olur. Bir sayıyı çıkarmak onun eksi değerini eklemekle aynı sonucu verdiği için Excel'de ayrı bir ÇIKAR işlevi yoktur; bu iş TOPLA'ya bırakılmıştır. =TOPLA(100;-32;15;-6) formülü 77 döndürür.

Bu mantık gelir ve giderin aynı sütunda tutulduğu tablolarda işe yarar: giderler eksi işaretli girilirse tek bir =TOPLA(B2:B40) net sonucu verir. Bir tutardan birkaç kalemi düşmek gerektiğinde kalemler önce toplanır, sonra çıkarılır: =B2-TOPLA(C2:E2). =B2-C2:E2 biçimindeki yazım üç hücreyi birden düşmez; Excel'in sürümüne göre hata, yanlış tek bir sonuç ya da yan hücrelere taşan ayrı ayrı farklar üretir.

Çarpma formülü: adet, fiyat ve sabit çarpan

Çarpma işareti klavyedeki yıldızdır (*). B sütununda adet, C sütununda birim fiyat bulunan bir sipariş listesinde D2 hücresine =B2*C2 yazılır ve formül, hücrenin sağ alt köşesindeki doldurma tutamacından aşağı sürüklenir. Excel başvuruları her satıra göre kaydırır; D3'teki formül =B3*C3 olur. Ondalık sayılar Türkçe ayarda virgülle yazılır: =C2*1,25.

Bütün sütunu aynı sayıyla çarpmak

Bir fiyat listesini tek bir katsayıyla güncellemek gibi işlerde çarpan bir hücreye yazılır ve formülde o hücre dolar işaretiyle sabitlenir. Katsayı E1'deyse C2'ye =B2*$E$1 yazılıp formül aşağı sürüklenir. Dolar işareti olmasaydı bir alt satırda formül =B3*E2 olurdu; E2 boş olduğu için sonuç 0 çıkardı. Windows'ta formülü yazarken imleç başvurunun üzerindeyken F4'e basmak dolar işaretlerini kendiliğinden ekler.

ÇARPIM ve TOPLA.ÇARPIM işlevleri

ÇARPIM verilen bütün değerleri birbiriyle çarpar: =ÇARPIM(B2:B5) dört hücreyi, =ÇARPIM(B2;C2;0,9) iki hücreyi ve sabit bir sayıyı çarpar. İşlev en fazla 255 sayı ya da hücre başvurusu alır. Yıldızla kurulan formülden farkı boş hücrelerde görülür: =B2*C2 boş hücreyi sıfır sayıp 0 döndürürken ÇARPIM aralıktaki boş hücreleri hesaba katmaz.

Fatura ya da sipariş toplamında her satırı ayrı bir sütunda çarpıp sonra toplamak yerine TOPLA.ÇARPIM aynı işi tek formülde yapar: =TOPLA.ÇARPIM(B2:B20;C2:C20) her satırın adedini fiyatıyla çarpar ve sonuçları toplar. İki aralığın aynı sayıda hücre içermesi gerekir.

Bölme ve #SAYI/0! hatası

Bölme işareti eğik çizgidir (/). Yıllık 15.000 TL'lik bir sözleşmenin aylık payını bulmak için A2'ye 15000, A3'e 12 yazılır; =A2/A3 formülü 1.250 sonucunu verir. Bir sütundaki her değeri aynı sayıya bölmek için bölen, çarpmadaki gibi dolar işaretiyle sabitlenir: =A2/$C$2.

Eşittir işaretini unutmak bölmede ayrıca risklidir. Hücreye yalnız 10/5 yazılırsa Excel bunu tarih olarak yorumlayabilir ve hücrede bölme sonucu yerine bir tarih görünür.

Excel'de BÖLME adında bir işlev de bulunmaz. Adı benzeyen BÖLÜM, bölmenin yalnız tam sayı kısmını verir: =BÖLÜM(17;5) sonucu 3'tür. Kalanı MOD işlevi verir: =MOD(17;5) sonucu 2'dir. Ondalıklı sonuç gerekiyorsa eğik çizgi kullanılır.

#SAYI/0! hatasını önlemek

Bölen hücre 0 ya da boşsa Excel #SAYI/0! hatası gösterir (İngilizce sürümde #DIV/0!; Microsoft'un bazı Türkçe yardım sayfalarında #BÖL/0! diye geçer). Boş hücre bölmede sıfır gibi işlem görür, bu yüzden verisi henüz girilmemiş satırlarda bu hata sık çıkar. İki yaygın çözüm vardır:

• =EĞER(A3;A2/A3;""): A3 boş ya da 0 değilse bölmeyi yapar, öyleyse hücreyi boş bırakır. Son değer yerine "Veri bekleniyor" gibi bir not da yazılabilir.
• =EĞERHATA(A2/A3;0): formül herhangi bir hata verirse 0 gösterir.

EĞERHATA yalnız sıfıra bölmeyi değil, yanlış başvurudan ya da hatalı veriden doğan bütün hataları da gizler. Hatalı bir formül bu yüzden fark edilmeden kalabilir. Önce formülün doğru çalıştığından emin olmak, mümkünse EĞER ile yalnız boş ve sıfır durumunu yakalamak daha güvenlidir.

Birden çok işlem tek formülde: işlem sırası

Excel bir formülde matematikteki işlem önceliğini uygular: önce parantez içi, sonra yüzde ve üs, ardından çarpma ve bölme, en son toplama ve çıkarma hesaplanır. Aynı düzeydeki işlemler soldan sağa yapılır. =5+2*3 sonucu 11, =(5+2)*3 sonucu 21'dir.

Gündelik tablolarda bu kural en çok ortalama ve oran hesaplarında hataya yol açar. A2, B2 ve C2'de sırasıyla 30, 60 ve 90 olduğunda aynı hücrelerle kurulan formüller şu sonuçları verir:

Ortalama için parantezli formül yerine =ORTALAMA(A2:C2) da yazılabilir. İstenen sırayı parantezle açıkça göstermek hem bu tür hataları önler hem de formülü sonradan okuyanın işini kolaylaştırır.

Sonuç yanlış ya da hiç görünmüyorsa

• Hücrede sonuç yerine formülün kendisi yazıyor: Formül eşittir işaretiyle başlamıyor, hücre Metin biçiminde ya da Formüller sekmesindeki Formülleri Göster düğmesi açık olabilir. Metin biçimli hücrede biçimi Genel yapıp formülü yeniden girmek gerekir.
• Toplam beklenenden küçük: Bazı sayılar metin olarak kaydedilmiş olabilir. Bu hücreler genellikle sola yaslıdır ve köşelerinde yeşil bir üçgen görünür; başka programlardan aktarılan tablolarda sık rastlanır. TOPLA bu hücreleri atlar. Hücreleri seçip yanlarında çıkan uyarı simgesinden Sayıya Dönüştür komutunu kullanmak sorunu çözer.
• Değerler değişiyor ama sonuç güncellenmiyor: Formüller sekmesindeki Hesaplama Seçenekleri Elle konumunda olabilir; Otomatik'e alınınca formüller yeniden hesaplanır.
• Formül girilirken uyarı çıkıyor: Çoğunlukla ayırıcı farkıdır; işlevin içindeki virgüller noktalı virgülle değiştirilmelidir. Ondalık sayılar da Türkçe ayarda nokta değil virgülle yazılır.
• #AD? hatası: İşlev adı yanlış yazılmış ya da Türkçe Excel'e İngilizce bir ad (SUM, PRODUCT gibi) girilmiştir.
• #SAYI/0! hatası: Bölen hücre boş ya da sıfırdır; =EĞER(A3;A2/A3;"") gibi bir formülle bu durumda hücre boş bırakılabilir.

Kaynaklar

1. Microsoft Destek: Excel'de sayıları çarpma ve bölme support.microsoft.com
2. Microsoft Destek: Excel'de sayıları çıkarma support.microsoft.com
3. Microsoft Destek: Excel'de hesaplama işleçleri ve öncelikleri support.microsoft.com
4. Microsoft Destek: Excel'de Otomatik Toplam ile sayıları toplama support.microsoft.com
5. Microsoft Destek: #BÖL/0! (#SAYI/0!) hatasını düzeltme support.microsoft.com
6. Microsoft Learn: Formula errors when list separator isn't set correctly learn.microsoft.com